امروز: ۱۳۹۸/۶/۳
www.Bohraan.com
مدیر سایت
 
دکتر سیدمجتبی احمدی

پربیننده ترین ها

جستجو
   

سيستم كاربري
E-mail
کلمه رمز
» كلمه رمز خود را فراموش كرده ايد؟
» عضويت کاربران جديد

آمار بازدیدکنندگان سایت

آب و هوا



ارسال به دوستان  نسخه چاپی
فناوری وبحران:
 نقش فناوری در مدیریت بحران‌ها
مقوله پیشگیری از مخاطرات طبیعی و از سویی استفاده از نقش تکنولوژی در این زمینه محصول یک قرن گذشته است. قرنی که در آن تکنولوژی توانسته نقش برجسته‌ای ایفا کند و از سوی دیگر، نقش مهمی را در جهت کاهش درد و رنج انسان و آسیب به محیط‌های طبیعی داشته است.

کاهش اثرات فاجعه تا حد زیادی به این بستگی دارد که جامعه چه مقدار از این دانش را مورد استفاده موثر قرار می‌دهد و تا چه میزان اراده سیاسی در تمامی سطوح بر این امر استوار است.این درحالی است که مقابله با خطرات- چه طبیعی و چه مربوط به فعالیت‌های انسانی- یکی از بزرگترین چالش‌ها و برنامه‌های کاربردی علم و فناوری در قرن٢١ به‌شمار می‌رود. اثرات تکنولوژی نه‌تنها در زمینه مدیریت‌بحران که در سایر زمینه‌ها نیز خود را نشان داده‌است. اما در حوزه بحث پیش‌رو، بسیاری از پژوهشگران ازجمله علی‌اصغر هدایی، کارشناس حوزه مدیریت‌بحران در گفت‌وگو با «شهروند» اثرات تکنولوژی بر این حوزه را بسیار گسترده دانسته و می‌گوید: «بدون‌شک فناوری‌های گوناگون و جدید، همچنان که در سایر پدیده‌ها اثرات مثبتی برجا نهاده‌اند، در عرصه مدیریت‌بحران نیز نقش موثری ایفا کرده‌اند و نقش آنها را می‌توان در قبل، هنگام و پس از حادثه به سهولت مشاهده کرد. این اثرات در حدی است که می‌توان نتایج مثبت آن را در بسیاری از کشورهای پیشرفته که از تکنولوژی بهره بیشتری برده‌اند به‌وفور مشاهده کرد و این موارد می‌تواند با گسترش هرچه بیشتر فناوری‌ها افزایش داشته باشد.»

اما پیشرفت‌های تکنولوژی در معنای حال‌حاضر، محصول ٣ دهه گذشته است که دانش علمی و ابزار تکنولوژیک در مقابله با بحران‌ها تا حد زیادی گسترش یافت. پیشرفت چشمگیر در درک علل و پارامترهای پدیده‌های طبیعی و تکنیک‌های مقاومت دربرابر بلایا، اواسط دهه ٨٠میلادی و توسط دکتر فرانک پرس، ساخته‌شد که اثر قابل‌توجهی در کاهش عواقب ناشی از بلایای طبیعی و خطرات برجا گذاشت. درنهایت نیز این امر منجر به تصویب قطعنامه مجمع عمومی سازمان ملل متحد و اعلام یک‌دهه بین‌المللی برای کاهش بلایای‌طبیعی (١٩٩٩-١٩٩٠) شد و تلاشی صورت گرفت تا دانش فنی و اضافه‌کردن دانش و تکنولوژی جدید به‌عنوان اصلی موردنیاز، به‌منظور سیاست عمومی برای پیشگیری از فاجعه در دستورکار قرار گیرد.

در این میان کشورهای گوناگون با توجه به انواع مخاطراتی که آنها را تهدیدمی‌کرد، در راه کسب تکنولوژی‌های‌نو پیشگام شدند و سازمان‌ملل طی برنامه‌ای به کمک‌های تکنولوژیکی به سایر کشورها که تا حدی از آنها دور بودند، شتافت. یکی از آن نمونه‌ها کشور ویتنام است. کشوری که به‌عنوان یکی از مهم‌ترین کشورهای فاجعه‌خیز در جهان شناخته شده و خطراتی ازجمله سیل، طوفان، خشکسالی، رانش زمین، آتش‌سوزی، زلزله و... را دربر می‌گیرد.

برنامه توسعه ملل متحد، مدتی طولانی است که آژانسی را برای ارایه کمک‌های فنی به دولت ویتنام در مدیریت‌بحران در دستورکار قرار داده و این پروژه، لینکی اطلاعاتی مبتنی‌بر ارتباط کامپیوتری میان ٦١ استان ویتنام با مرکز آب و هواشناسی است. بر این اساس سیستمی فراهم‌می‌شود تا ضمن پیش‌بینی حوادث، هشدارها و واکنش‌ها به بلایا به‌موقع صورت گیرد و درنهایت امداد و نجات، مرمت و توانبخشی و همچنین گزارش خسارات نیز ارایه شود. درنهایت با اطلاعات عرضه‌شده از سیستم، هشدارهای به‌موقعی به مردم می‌رسد و پاسخ به درخواست کمک‌های اضطراری و اطلاع به مدیریت بحران نیز به‌درستی انجام می‌گیرد. این اتفاق در بسیاری دیگر از کشورها و به عناوین گوناگون نیز صورت پذیرفته است.

انواع فناوری‌های مورد استفاده

مسائل تکنولوژی مدیریت‌بحران را می‌توان به ارتباطات راه‌دور تکنولوژی تصویر، صدا و شبکه قسمت‌بندی کرد.بر این اساس، یکی از موارد پرمصرف فناوری اطلاعات در مدیریت‌بحران را می‌توان مربوط به شبکه حوادث اورژانس دانست. شبکه‌ای که باتوجه به ماهیت فوریتی در پزشکی بالینی عامل زمان (در حد ثانیه) بسیار مهم است و در نجات جان حادثه‌دیدگان موثر است؛ بنابراین تبادل کامل و مداوم و بدون وقفه اطلاعات از طریق شبکه‌های رایانه‌ای پزشکی از راه دور برای دریافت مشاوره از مراکز مرجع یا پزشکان متخصص مشاور، نقش تعیین‌کننده‌ای در ارایه خدمات اورژانس به بیماران دارد. این ارتباط از طریق بسترهای مختلفی قابل‌انجام است اما با توجه به شرایط خاص و بحرانی، همچنین کیفیت مطلوب و مناسب بهتر است از طریق خطوط ماهواره، اینترنت را دریافت کرد. با توجه به نیاز پزشکان، نوع ارتباط بین بیمار و پزشک و چند پزشک با هم به نوعی یک ویدیو کنفرانس نیز تشکیل خواهد شد یا یک گروه بین پزشکان موردنظر با یکدیگر تا پزشکان اطلاعات موردنیاز را به‌صورت مستقیم و online دریافت کنند و همچنین جواب خود را هم به‌صورت نوشتاری و هم به‌صورت گفتاری و سریع به پزشک اورژانس مستقر در این مرکز بدهند. در این حوزه اما فناوری‌های گسترده‌ای وجود دارد. «هدایی» نیز درخصوص پرسشی درباره انواع تکنولوژی‌های مورد استفاده در این زمینه می‌گوید: «یکی از تکنولوژی‌هایی که در این راستا تاثیرات فزاینده‌ای داشته، سیستم DMIS یا سیستم اطلاعات در مدیریت‌سوانح است. این سیستم دارای یک‌سری فناوری‌های اطلاعاتی کاربردی است که با این فناوری‌های جدید می‌تواند به‌سرعت امکان ارتباط را فراهم آورد. از سویی این مورد شامل بانک اطلاعاتی می‌شود که این بانک اطلاعاتی هرچه گسترده‌تر و دقیق‌تر شکل گرفته باشد، درنهایت کاربرد بهتری هم می‌تواند داشته باشد.

 کار دیگری که این تکنولوژی می‌تواند انجام دهد، برقراری ارتباط خانواده‌ها با یکدیگر و اطلاع‌رسانی است. این امر اما در کشور ما ازجمله مواردی است که توجه کافی به آن نشده و این هم به دلیل نبود بانک‌های اطلاعاتی کافی است. بانک‌هایی که هنگام بحران بتوان از اطلاعات آنها استفاده کرد.» او همچنین سیستم اطلاعات جغرافیایی را از دیگر تکنولوژی‌هایی می‌داند که هنگام بحران می‌تواند موثر عمل کند. چراکه این سیستم، هم اطلاعات موردنیاز مکانی را به صورت کامل در اختیار مدیر بحران قرار می‌دهد و هم می‌تواند عمق و محدوده فاجعه را تعیین کند و از این‌رو می‌تواند کمک‌رسانی گسترده‌ای هنگام بحران داشته باشد. از سوی دیگر با استفاده از این تکنولوژی می‌توان منابع و امکاناتی که برای پشتیباتی و امدادونجات لازم است را فراهم و مشخص کرد که تیم‌های امدادی از کجا وارد محل حادثه شوند که بتوانند بهترین عملکرد را داشته باشند. علاوه ‌بر این دو مورد، «هدایی» از فناوری‌های جدیدی با نام RS یا سنجش از دور نیز نام برده و می‌افزاید:  «کاربرد سنجش از دور این است که با سرعت بیشتری وقوع بحران را پیش‌بینی می‌کند. برای مثال، می‌تواند به سرعت و با استفاده از طیف نوری عکسبرداری کرده و در جنگل‌ها، نقاط مستعد آتش‌سوزی را شناسایی کند یا در مناطق سیل‌خیز هم می‌تواند با استفاده از مواردی چنین پیش‌بینی‌هایی را انجام دهد. از سویی، این تکنولوژی، پیشرفت‌هایی داشته و با استفاده از پهپادها این امکان فراهم شده تا عکسبرداری‌های دقیقی انجام‌گیرد که در رشد هرچه بیشتر این فناوری بسیار موثر بوده‌است.» اما وقتی از او درخصوص کاربرد این تکنولوژی‌ها در ایران و میزان استفاده آنها می‌پرسیم، می‌گوید: «در ایران قبل از هر چیز به عزم ملی نیاز داریم چراکه استفاده و کاربردی‌شدن تکنولوژی‌ها به‌سرعت جا می‌افتد. اما آنچه دارای ضعف است، روحیه استفاده و کاربرد این فناوری‌هاست. درحال‌حاضر جمعیت هلال‌احمر که باید هنگام بروز سوانح پاسخگو باشد، عضو شورایعالی کاربران GSN نیست. درحالی‌که بسیاری از سازمان‌ها و ارگان‌ها عضو این شورا هستند و همین عاملی شده تا هنگام بروز حادثه و آن‌جا که نیاز به کمک هلال‌احمر و بانک اطلاعاتی‌اش است، نتوان نتیجه مطلوب را کسب کرد. از سوی دیگر، به لحاظ دانش فنی در فناوری چون RS ایران خوب است اما به‌دلیل تحریم بودن ماهواره‌ها در این سال‌ها، نتوانستیم از اطلاعات ماهواره‌ها استفاده کنیم و با وجود داشتن کارشناس‌های بسیار زیاد و متبحر، در این راستا پیشرفت زیادی نداشتیم. نکته دیگر در بحث ابزارها و تجهیزات امداد و نجات است که ما در این راستا هم نیازمند به‌روزرسانی گسترده‌ایم و باید خود را به سطح کشورهای دیگر برسانیم.

تاريخ: ۱۳۹۴/۱۱/۲۵

نظر کاربران
نام:
پست الکترونیکی:
نظر شما: